Zgromadzenie publiczne 2026 - jak zorganizować demonstrację w Wadowicach?

Zgromadzenie publiczne to zgrupowanie osób na otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób w określonym miejscu w celu odbycia wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska w sprawach publicznych.

Prawo do zgromadzeń jest gwarantowane przez Konstytucję RP (art. 57) i regulowane przez Prawo o zgromadzeniach.

Rodzaje zgromadzeń

• Zgromadzenie zwykłe - wymaga zawiadomienia min. 6 dni przed
• Zgromadzenie spontaniczne - bez zawiadomienia, w związku z nagłym wydarzeniem
• Zgromadzenie cykliczne - organizowane regularnie (wymaga zgody wojewody)

Co NIE jest zgromadzeniem publicznym:

• Imprezy artystyczne i rozrywkowe
• Imprezy sportowe
• Zgromadzenia religijne (procesje, pielgrzymki)
• Spotkania towarzyskie w prywatnych lokalach

Organizatorem zgromadzenia może być:

Obowiązki organizatora

• Złożenie zawiadomienia w terminie
• Wyznaczenie przewodniczącego zgromadzenia
• Zapewnienie przebiegu zgodnego z przepisami
• Posiadanie identyfikatora organizatora
• Rozwiązanie zgromadzenia w razie zagrożenia

Przewodniczący zgromadzenia

Może nim być organizator lub wyznaczona osoba. Musi być obecny przez cały czas trwania zgromadzenia i posiadać identyfikator.

Zawiadomienie o zgromadzeniu składa się do organu gminy właściwego ze względu na miejsce zgromadzenia:

Terminy

• Najwcześniej: 30 dni przed planowaną datą
• Najpóźniej: 6 dni przed planowaną datą
• Zgromadzenie w trybie uproszczonym: 2 dni przed (bez przejścia)

Formy zawiadomienia

• Pisemnie w urzędzie gminy/miasta
• Pocztą (liczy się data wpływu)
• Elektronicznie przez ePUAP
• Faksem

Wymagane dane w zawiadomieniu

1. Imię i nazwisko organizatora, PESEL, adres, telefon, e-mail
2. Imię i nazwisko przewodniczącego (jeśli inny niż organizator)
3. Cel zgromadzenia
4. Data, godzina i miejsce rozpoczęcia
5. Przewidywany czas trwania
6. Przewidywana liczba uczestników
7. Przewidywana trasa przejścia (jeśli planowane)
8. Ewentualne zagrożenia i środki bezpieczeństwa

Po otrzymaniu zawiadomienia organ gminy przeprowadza określoną procedurę:

Krok 1: Weryfikacja formalna

Sprawdzenie kompletności zawiadomienia. Braki formalne = wezwanie do uzupełnienia w 24h.

Krok 2: Publikacja

Informacja o zgromadzeniu publikowana jest w BIP urzędu (w ciągu 24h).

Krok 3: Analiza kolizji

Jeśli w tym samym czasie i miejscu zgłoszono inne zgromadzenie, organ wzywa organizatorów do uzgodnienia. Brak uzgodnienia = pierwszeństwo ma wcześniej zgłoszone.

Krok 4: Decyzja o zakazie (opcjonalnie)

Organ może wydać zakaz zgromadzenia tylko gdy:

• Cel lub odbycie narusza przepisy karne
• Zagraża życiu lub zdrowiu ludzi
• Zagraża mieniu w znacznych rozmiarach

Zakaz wydawany jest nie później niż 96h przed zgromadzeniem.

Krok 5: Odwołanie od zakazu

Organizator może odwołać się do sądu okręgowego w ciągu 24h od otrzymania zakazu.

Dla mniejszych zgromadzeń bez przejścia można skorzystać z trybu uproszczonego:

Warunki trybu uproszczonego

• Zgromadzenie nie powoduje utrudnień w ruchu drogowym
• Nie wymaga zmiany organizacji ruchu
• Odbywa się w jednym miejscu (bez przemarszu)

Procedura

1. Zawiadomienie składa się do gminnego centrum zarządzania kryzysowego
2. Termin: nie wcześniej niż 30 dni, nie później niż 2 dni przed
3. Forma: pisemnie, faksem, telefonicznie lub e-mailem

Wymagane dane

• Imię i nazwisko organizatora, PESEL, adres
• Numer telefonu i adres e-mail
• Data, godzina, miejsce
• Przewidywany czas trwania

Uwaga: Organ może zażądać zmiany miejsca lub czasu, jeśli w tym samym czasie odbywa się inne zgromadzenie.

Szczególny rodzaj zgromadzenia, które może odbyć się bez wcześniejszego zawiadomienia:

Kiedy zgromadzenie jest spontaniczne?

Gdy odbywa się w związku z nagłym i niemożliwym do wcześniejszego przewidzenia wydarzeniem związanym ze sferą publiczną, a organizacja w trybie zwykłym byłaby niecelowa lub niemożliwa.

Przykłady

• Reakcja na nagłą decyzję polityczną
• Protest po niespodziewanym wydarzeniu
• Manifestacja solidarności po katastrofie

Zasady zgromadzenia spontanicznego

• Nie wymaga zawiadomienia
• Nie może zakłócać innego zgromadzenia (legalnie zgłoszonego)
• Uczestnicy nie mogą mieć zakrytych twarzy
• Nie mogą posiadać niebezpiecznych przedmiotów

Rozwiązanie

Policja może rozwiązać zgromadzenie spontaniczne, jeśli zagraża życiu, zdrowiu lub mieniu albo narusza przepisy karne.

Organizator i uczestnicy mają określone obowiązki:

Obowiązki organizatora/przewodniczącego

• Posiadanie identyfikatora widocznego dla uczestników
• Odpowiedzialność za przebieg zgromadzenia
• Żądanie opuszczenia zgromadzenia przez osoby naruszające przepisy
• Rozwiązanie zgromadzenia w razie zagrożenia

Zakazy dla uczestników

• Zakaz posiadania broni i niebezpiecznych przedmiotów
• Zakaz zakrywania twarzy utrudniającego identyfikację
• Zakaz spożywania alkoholu
• Zakaz blokowania innych zgromadzeń

Służby porządkowe

Organizator może wyznaczyć służby porządkowe (oznaczone opaskami). Mogą one:

• Sprawdzać uprawnienia do uczestnictwa
• Legitymować osoby naruszające porządek
• Wzywać do opuszczenia zgromadzenia
• Ujmować osoby stwarzające zagrożenie (przekazać Policji)

Zgromadzenie może zostać rozwiązane przez różne podmioty:

Rozwiązanie przez przewodniczącego

Przewodniczący rozwiązuje zgromadzenie gdy:

• Przebieg zagraża życiu lub zdrowiu
• Przebieg narusza przepisy karne
• Narusza przepisy ustawy o zgromadzeniach

Rozwiązanie przez przedstawiciela gminy

Przedstawiciel gminy obecny na zgromadzeniu może je rozwiązać gdy:

• Przewodniczący nie rozwiązał mimo podstaw
• Przebieg zagraża życiu, zdrowiu lub mieniu
• Narusza przepisy karne

Procedura rozwiązania

1. Dwukrotne ostrzeżenie (przez megafon)
2. Wydanie decyzji o rozwiązaniu
3. Ogłoszenie decyzji uczestnikom
4. Wezwanie do rozejścia się

Odwołanie od rozwiązania

Organizator może odwołać się do sądu okręgowego w ciągu 7 dni. Sąd rozpatruje odwołanie w 30 dni.